Jaarthema 2012 - RESET THE CITY | The Second Level

"What architecture interventions ought to do is not only to improve but really reset a specific place in time and turn it into a long lasting, smarter organised, greener, more social and beautified environment worthwhile spending time in for us and future generations."

Het BAI heeft in 2011 ‘s-Hertogenbosch een stukje verzet.

Ergens hebben we (stads)grenzen verschoven, de vanzelfsprekendheid een tik gegeven.

Reset the City was ons thema.

En dat gebeurde!

Het BAI werd in 2011 opgezocht, bevraagd, ingezet.

Met uiteenlopende activiteiten creëerden we zicht op een structureel andere benadering van het herbestemmen van historische gebouwen, het kijken naar herontwikkeling van binnenstedelijke woon- en werkgebieden, schiepen we ruimte voor onderzoek en bediscussieerde een aanpak die verder gaat dan conserverende restauratie - zonder de historische waarden uit het oog te verliezen.

En dat deden we met succes: gemeente, bouwbedrijven en kunstinstellingen vroegen naar onze kennis, onze betrokkenheid, samenwerking; Reset The City is inmiddels een veelbesproken thema onder politici, publiek, ontwikkelaars en architecten.

Maar we zijn nog niet klaar, het succes vraagt om een vervolg.

Of beter, een verdieping: Reset The City: The Second Level.

In 2012 vervolgt het BAI dus haar zoektocht naar manieren waarop we het verleden op een uitdagende en ingrijpende manier gebruiksklaar kunnen maken voor de toekomst. Met Reset The City: The Second LEVEL duiken we opnieuw in de tegenstellingen en gaan buiten de in 2011 ingezette inventarisatie daadwerkelijk aan de slag: nostalgie versus innovatie, korte termijn versus lange termijn, commercie versus publiek. Op verzoek van de gemeente, van ontwikkelaars, van wijkverenigingen gaat het BAI in 2012 concreet en bottum-up aan te slag in samenwerking met diverse partijen in de stad. Natuurlijk bezoeken we andermaal geslaagde voorbeelden, verbinden we ons wederom aan opgedane kennis en ervaring. Waarbij we als vertrouwd vooral blijven uitdagen: onze leden, onze bezoekers, onze partners, ons gemeentebestuur, onszelf.

Het BAI zal, na de uitgebreide verkenning en de enthousiaste reacties in 2011, met Reset The City: The Second LEVEL nóg verder en gedetailleerder in- en uitzoomen op de verschillende transformatieprojecten. We gaan ze koppelen aan ons achterland, aan Brabantmozaïek, BrabantStad en de architectuurcentra. Bovendien kunnen we ze door de schaalvergroting logisch gaan combineren met de Brabant Academy. Maar bij alles blijven we ons focussen op de directe context, die in onze stad: ‘s-Hertogenbosch.

De Reset Atlas waarmee we in 2011 startten is nu, na uitgebreid onderzoek op verzoek van de gemeente, in concept gereed en zal in de loop van 2012 worden opgeladen met zeer diverse harde en zachte achtergrondinformatie afkomstig uit diverse BAI-projecten. In het voorjaar lanceren we bovendien resetthecity.nl, een digitale atlas die als geen ander medium met de stad kan meegroeien en transformeren, en waarmee we in de toekomst allerhande informatie over de veranderende stad kunnen blijven delen. Voor de atlas zijn alle transformatieprojecten inmiddels gevisualiseerd in een driedimensionale stadsplattegrond; deze vormt zo een verzamelplaats voor zeer uiteenlopende informatie over de transformatie en nieuwbouw in ‘s-Hertogenbosch.

Het succes van Reset The City in 2011 danken we grotendeels aan het hechte BAI-team. Het BAI bestaat uit zes bestuursleden (voorzitter, penningmeester, vier leden), de coördinator en ongeveer vijfentwintig betrokken vrijwilligers. Binnen het BAI zijn de projectleiders (als bestuursleden) verantwoordelijk voor de begroting, inhoud én oplevering. Wat maakt dat we met gepaste trots kunnen melden dat vrijwel 100% van de opgepakte projectplannen opgeleverd wordt!

Met een uitvoerend bestuur en ondersteunende coördinator werkt het BAI efficiënt en doeltreffend: één vaste betaalde kracht ontziet alle projectleiders van administratieve rompslomp, draagt zorg voor algehele organisatie en telefoontjes waardoor zij zich inhoudelijk kunnen concentreren.

Om het BAI in de toekomst een nog steviger positie te kunnen laten innemen binnen de gemeente, gaan we op zoek naar een ‘Raad van Toezicht': een groep invloedrijke (Bossche) beslissers, waaraan het BAI-bestuur jaarthema, onderwerpen en denkrichtingen kan toetsen. En waarmee we nieuwe ontwikkelingen nog eerder kunnen oppakken en een nog zwaardere stempel kunnen drukken op de actuele vraagstukken in de stad. Vanzelfsprekend met de vertrouwde, nauwe betrokkenheid bij het bedenken van creatieve oplossingen voor de grootschalige ontwerpprojecten in 's-Hertogenbosch.

Met deze veelbelovende plannen voor de nabije toekomst, Met Reset The City: The Second Level, onze reguliere én actuele projecten, de brede inzet en de ruime waardering kan 2012 voor het BAI niet anders dan opnieuw een boeiend en succesvol jaar worden.

Wij hopen u bij de verschillende activiteiten te ontmoeten.

Michael Bol

Voorzitter BAI - november 2011

'Opleuken' plint Groot Ziekengasthuis Den Bosch

'Opleuken' plint voormalige Groot Ziekengasthuis

Oktober kleurt flink roze. En dat is goed! Door de stichting 'Pink Ribbon' (www.pinkribbon.nl) wordt in deze periode namelijk aandacht gevraagd voor borstkanker. Vergeef de mogelijk ongepaste vergelijking maar het voormalige Groot Ziekengasthuis is inmiddels voorzien van haar eigen 'Pink Ribbon'!
Een stunt van de stichting die aanzet tot nadenken in Den Bosch? Was het maar waar! Gemakzucht van betrokkenen om een plint 'op te leuken' blijkt de echte reden te zijn. Een stuk minder nobel helaas!
De in één dag bekliederde, met staalplaat dichtgeschroefde begane grond van het ziekenhuis zou een oplossing moeten bieden aan de verloedering van het straatbeeld waar de Nieuwstraat, Zuid-Willemsvaart en Tolbrugstraat de aankomende 2 jaar aan blootgesteld worden. En of dat gelukt is?! Er is vanuit de gemeente gevraagd wat aan deze lelijke situatie te doen en verschillende organisaties hebben zich bereid gevonden gezamelijk een plan te maken om de gevel op te waarderen. Het gaat tenslotte over het aanblik van het terrein voor een behoorlijke periode. Een beladen plek, waar veel lief en leed gedeeld is. Een plek waar veel over te vertellen en verzamelen valt. Een dergelijke opgave op een prominente plek in stad verdient serieuze aandacht van kunstenaars en vormgevers. Echter, tijd bleek er niet te zijn, en middelen werden niet beschikbaar gesteld! Voor een paar honderd euro verf wordt het geweten van de stad gesust! Verkeerde prioritering? Zie hier het schaamteloos slechte resultaat...tja...de stad zit er mooi mee....gelukkig, t'is maar tijdelijk...

'Opleuken' plint voormalige Groot Ziekengasthuis

WELSTAND in nieuwe perspectieven, een brief aan de wethouder.

WELSTAND in nieuwe perspectieven, een brief aan de wethouder.

 De opheffing van Welstand maakt tongen los, leidt tot veel ingezonden stukken in de krant en laat een breed spectrum aan opinies en meningen zien. Gelet op de vele reacties gaat het daarbij naar onze mening niet alleen om de architectonische kwaliteit van de stad. Het gaat daarbij ook om de ruimtelijke kwaliteit op alle schaalniveaus. Om de relatie van de stad met het ommeland, de omliggende dorpen, de regio, BrabantStad, en 2018Brabant Culturele Hoofdstad. Om de relaties met al die andere netwerken binnen en buiten Nederland, waarin de burgers, overheden, ondernemers, culturele en maatschappelijke organisaties en onderwijsinstellingen van Eindhoven participeren. “Achter” de welstandsdiscussie tekenen zich de contouren af van een nieuwe toekomst voor de stad. Hoog tijd om ons dit bewust te worden en nieuwe wegen te bewandelen om hieraan vorm en inhoud te geven.
”think global act local” is de context waarin de stad zich de komende eeuw ontwikkelt. In deze uitspraak van Pieter van Wesemael (hoogleraar architectural design and urban culture aan de TU/e) ligt een uitdagende en allesomvattende opgave voor alle betrokkenen bij de stad. Bestaande  culturele, maatschappelijke, economische en ruimtelijke ontwikkelingen sluiten niet meer aan op de nieuwe dimensies van de toekomst. Gebiedsontwikkelingen, regionale ontwikkelingen worden ingehaald door transnationale en internationale netwerken. En zoals uit de laatste onderzoeken en studies van Luuk Boelens (hoogleraar sociale geografie en planologie aan de Universiteit van Utrecht) blijkt, zien we in de toekomst deze netwerken worden bepaald door de planning van nieuwe actoren.

Na WO II hebben wij onze samenleving ingericht op een “eeuwigdurende” economisch groei met zo nu en dan een “dip”. De laatste 10 jaar laten ontwikkelingen en studies ons zien dat hieraan een einde komt. We zullen moeten leren omgaan met de kansen die (demografische) krimp biedt. We moeten anticiperen op stabilisatie en nieuwe allianties. Daarin voorbijgaan aan oude (economische) waarden, bestaande geografische grenzen en gevestigde instituties. Daarbij moeten we vaststellen dat de huidige economische crisis het failliet van onze bestaande financiële stelsels inluidt. Door deze ontwikkelingen is er een groeiend besef dat we met elkaar voor grote uitdagingen staan in de ontwikkeling van onze ruimtelijke ordening.

Met elkaar zullen we vorm en inhoud moeten geven aan ambitieuze, hoogstedelijke aspiraties en dorpse intimiteit. Nadenken over nieuwe vormen van “landschappelijke” steden en “stedelijke” landschappen waarin we de meerwaarde van het ommeland zichtbaar maken. We zullen moeten werken aan de creatie van nieuwe waarden. We moeten de ruimte en de tijd die deze crisis ons biedt gebruiken om ons op een duurzame toekomst te oriënteren. Daarbij niet de weg bewandelen om iedere gedachte of ieder idee onmiddellijk te verkapitaliseren met als enig doel snelle winsten te realiseren. Een ontwikkeling na WO II waaraan we allemaal meededen. Politici, bestuurders ambtenaren, maatschappelijke instellingen, ontwikkelaars, bouwers, ontwerpers, adviseurs, etc.

Waarom deze beschouwende inleiding? Omdat we alleen tegen het besef van deze achtergronden met elkaar in een collectieve verantwoordelijkheid de nieuwe uitdagingen aan kunnen. Nieuwe stedelijke ontwikkelingen kennen zoveel dynamiek en zijn dermate complex dat we alleen met de expertise en creativiteit van “vrije denkers” en nieuwe allianties antwoorden weten te vinden. Daarbij wordt van iedereen gevraagd gevestigde opvattingen en denkbeelden te verlaten. Laten we in nieuwe netwerken onverkende paden ingaan en daarbij naar elkaar (leren) luisteren. Laten we nieuwsgierig zijn naar wat de ander ons vertelt, wat we van de ander kunnen leren. Schotten weg tussen disciplines. Sectoraal ingerichte organisaties ombouwen tot open platforms. Remmende denkers vervangen door inspirerende mensen.   Een stad boeit als ik zijn verhalen ken en deze aflees aan de mensen, haar ruimtelijke structuur en architectuur. Ik ben trots op mijn stad als ik word betrokken bij de kwaliteit van mijn eigen woon- werk- leer of zorgomgeving. Met een publiek domein waarin ik mij thuis en veilig voel. Waarin ik kan kiezen in een grote verscheidenheid van sferen. Mijn weg vinden van de intimiteit van mijn directe omgeving naar het avontuur van de anonimiteit in mijn stad tot ver daarbuiten. In al die lagen van de stad speelt de kwaliteit van de openbare ruimte en de architectuur van woningen en gebouwen een belangrijke rol. Naast bestaande, vertrouwde vormen van wonen, werken, leren, zorg, recreëren en mobiliteit ontwikkelen zich hierin nieuwe vormen omdat onze samenleving verandert. We vergrijzen, zien een groei van eenpersoonshuishoudens, een toename van kennismigratie, studenten en  expats, etc. En in al deze ontwikkelingen zal de stad als entiteit zijn eigen identiteit moeten versterken en afleesbaar houden.   In gedeelten van de stad zullen we bestaande structuren moeten versterken om de identiteit meer zichtbaar te maken. Voor andere delen zullen we scenario’s en strategieën moeten ontwikkelen om tijdelijke functieveranderingen mogelijk te maken. In weer andere delen zullen we versneld moeten investeren. In alle gevallen gaat het erom de stad voor onze bewoners en bezoekers kwalitatief te versterken en in te richten op een nieuwe toekomst. Eindhoven heeft met haar burgers, jong en oud, haar bestuurders, ambtenaren, haar culturele, maatschappelijke en economische organisaties, onderwijsinstellingen, ondernemers en ontwerpers een fantastisch potentieel aan innovatie, creativiteit en ondernemerskracht in huis. Haar geschiedenis heeft dit bewezen en Eindhoven is daar trots op. De nieuwe uitdagingen vragen nieuwe wegen van verbinden, initiatieven waarin nieuwe allianties worden aangegaan. Waar we langs onverkende wegen expertise mobiliseren om op een nieuwe manier elkaar te inspireren en uit te dagen.   In het licht van deze opgaven verliezen discussies als gevoerd in de krant en in brievenwisselingen hun betekenis als we de opgaven waarvoor we staan in andere dimensies definiëren. Een andere formulering van de opgaven en een andere attitude in de gesprekken zetten ieders rol in een ander perspectief. Als we leren luisteren met nieuwsgierigheid naar de visie van een ander. Interesse tonen in het vakgebied van de ander. Elkaar willen inspireren en laten inspireren.

En. . . hoe dan verder bestuurlijk Eindhoven? Juist in deze ontwikkeling ligt een uitdaging voor overheden om hierin te regisseren en dialogen te  faciliteren. Stop niet met Welstand om te bezuinigen maar biedt ruimte aan nieuwe netwerken waarin we met elkaar werken aan de kwaliteit van Eindhoven. We moeten met elkaar in gesprek durven en blijven. Toont iedereen een beetje zijn/haar kwetsbaarheid dan halen we het beste in elkaar naar boven.   Bezuinig en investeer in nieuwe visies. Pak die rol op als regisseur. Facilitair nieuwe allianties en samenwerkingsverbanden. Zet een pilot op van twee jaar met experimenten waarin innovaties op het gebied van wonen, werken, leren, zorg, recreatie en mobiliteit worden verkend. In samenhang van culturele, maatschappelijke, economische en ruimtelijke ontwikkelingen. Betrokkenen uit bestaande gremia worden verbonden met nieuwe disciplines in een nieuw perspectief van inspireren en uitdagen.

Als Brabant Academy verkennen wij vanaf begin 2009 deze nieuwe wegen en samenwerkingsverbanden. Bottom up met alle generaties binnen overheden, ondernemers en onderwijsinstellingen. Ruimtelijke ordening, landschap stedenbouw, architectuur en design in de wereld van het wonen, werken,  leren, zorg, recreatie en mobiliteit, op vele schaalniveaus.
Graag werken wij mee aan een experiment om invulling te geven aan een platform met mensen die bereid zijn onverkende paden te bewandelen. Onze betrokkenheid en enthousiasme completeren dit aanbod.

Het bestuur van de Stichting Brabant Academy,

Jan van Dijk, voorzitter
Erna van Holland, bestuurslid
Cees Donkers, bestuurslid